Europese commissie zet techniek Lehman Brothers in tegen kredietcrisis

Raar. Als trouwe lezer van deze site kent u ons 'Het Euro Evangelie. De Europese muntunie staat volgens ons (en bergen influisteraars die meestal anoniem willen blijven) op knappen. Dat komt omdat een monetair huwelijk verplichtingen met zich meebrengt, zoals overdracht van soevereiniteit en een grote mate van solidariteit. Heeft u daar geen zin ('geen cent meer naar de Grieken!') dan is het wachten op een scheiding. Vreemd genoeg is de pro-Europese Franse President Emannuel Macron, volgens velen het symbool van verzet tegen het 'populisme', het helemaal eens met dat 'eurokritische' standpunt. Wat nu?

Tenminste, Macron wil dus wel solidariteit, maar noemt daarbij dat landen als Duitsland (dus ook Nederland) gewoon moeten betalen. Doen ze dat niet, dan 'voeden ze het populisme' en krijgen we 'extremisme'. Ok, zo kan het ook.

Europees réveil
Maar hier wordt tenminste een keuze gemaakt. Doorgaan met Europa, maar het bonnetje naar het noorden sturen. Sinds zijn aantreden is hij zelf bijzonder fel tegen Putin, terwijl Angela Merkel voor Trump op de hak aan het nemen is. Kennelijk ontstaat er een soort Europees réveil, waarbij 'we' ons moeten afzetten tegen de pestkoppen uit het oosten én westen. 


Noem het cynisch, maar bij dergelijk verbaal geweld dat tot eenheid moet oproepen, is het verleidelijk om eens naar de kwartjes te kijken. Frankrijk hoort inmiddels al bij de failliete eurolanden, met een externe schuld die tegen de € 5.000 miljard aan schurkt. Dat is een steiging van bijna de helft sinds 2008, terwijl die crisis toch echt over zou zijn. Daarom konden we wachten op een 'solidair verhaal' over het oplossen van die schulden, terwijl we ons nog maar eens boos maken op Putin en Trump. En ziedaar, een vers persbericht van de Europese commissie deze morgen. 

Er komt een solidaire 'Kapitaal Markt Unie' en die gaat alle problemen voor ons oplossen. Hoe? Door schulden te securitiseren. Kennen we dat woord niet nog uit september 2008, toen Lehman Brothers omviel door alle gesecuritiseerde 'subprime mortgages' die ze op de balans hadden staan? Jazeker wel, aldus dit paper van het IMF. 

Bij securitizatie wordt een bundel lange leningen op bijvoorbeeld hypotheken met een looptijd van 30 jaar (het zijn altijd bestaande leningen) samengevoegd. De hypotheeknemers betalen niet meer aan de bank bij wie ze de lening afsloten, zonder dat ze het weten verdwijnt hun rente linea recta in een verder leeg bedrijf (noemen we even XYZ bv). 

Dat bedrijf geeft zelf weer effecten uit, bijvoorbeeld obligaties. De rente daarop wordt weer vergoed door de rente van de huizenbezitters. Omdat de obligaties die XYZ bv onderling verhandeld kunnen worden, bestaat er nu een kans om op korte termijn te beleggen in hypotheken die anders voor 30 jaar vaststonden. 

Zelfversterkend effect
Aan de andere kant is het lastig voor een koper van een gesecuritiseerd product om de waarde ervan in te schatten. Via XYZ bv kan een hypotheek uit Alkmaar, om de hoek bij wat ooit het verkopende DSB was, bijvoorbeeld morgen in de portefeuille belanden van een Japans pensioenfonds. We wensen de auditor daarvan veel sterkte. 

Daarnaast kan de markt voor gesecuriteerde leningen zichzelf versterken, een groot risico. Dat zagen we in 2008. De originators (bijvoorbeeld hypotheekbanken) maakten zulke volumes verpakte oude leningen, dat de kopers (de investment banks) ze aanspoorden om meer en meer gesecuritiseerde leningen aan te bieden. 

Het gevolg was dat steeds meer hypotheken in aanmerking kwamen voor securitisatie, ook van huizenkopers die aanvankelijk genoeg niet kredietwaardig werden geacht. Met de tijd rekken de regels een beetje op. Ze werden doorgeschoven naar buitenlandse partijen die het risico niet begrepen, ons eigen ING bijvoorbeeld. Het resultaat is bekend. 

Volgens het IMF moeten we bij securitisatie dus uitkijken voor een aanjager, zoals een partij die goedkoop met krediet kan smijten, in combinatie met een zee van slechte kredieten die zich in de nabijheid bevindt. What could possibly go wrong?