Trump zegt het klimaatakkoord van Parijs op, zou Nederland ook kunnen doen

Of niet. Het maakt namelijk per saldo niet zoveel uit, dat is het hele probleem. Maar mensen worden er wel emotioneel van en daar begint het mis te gaan. 

Nee, geacht Kamerlid, dat heeft juist geen zin. We hebben hier - helaas - te maken met een klassieke tragedy of the commons, waarbij het geen zin heeft om heel ambitieus te gaan doen als anderen dreigen te verzaken. Dat zit zo. 

Russische roulette
Het Klimaatakkoord van Parijs stelt eigenlijk niet zoveel voor, daarom is wat Trump doet ook geen Russische roulette. Onder dat akkoord verbinden landen zich ertoe om de CO2-uitstaat op lange termijn dusdanig te beperken, dat de temperatuur niet met meer dan twee graden stijgt. Dat is om een aantal redenen lastig te realiseren. 

De deelnemende landen hebben afgesproken 'iets' te doen. Inderdaad, 'iets'. Veel meer is het niet. Elk land is verplicht om een eigen 'alomvattend' actieplan in te dienen, dat in een centrale database word bewaard. De eigen, op nationaal niveau 'vastgestelde doelen' zijn zo in een handig online naslagwerk te vinden. Op zich niks mis mee. 

Laten we eens kijken wat Nederland heeft ingeleverd. In 2015 was Letland voorzitter van de EU, dus daar is onze 'bijdrage' ook te downloaden. De EU belooft een plan in te dienen (!) waarbij de uitstoot ten opzichte van 1990 daalt met 40 procent. Dat is fors, maar het staat er wel.

Verder roept de EU de andere landen op om ook in actie te komen, door bijvoorbeeld het actieplan al voor maart 2015 ingeleverd te hebben. En wat als dat al niet lukt?

Uitstoot door het dak
Het actieplan van China is maanden te laat ingeleverd. Geeft niet, maar dat is een veeg teken. Als dit al te moeilijk is, dan zullen er nog wel meer beren op de weg zitten. 

En inderdaad. Het Chinese actieplan is voor het grootste deel lastig genoeg in het Chinees, maar er zit een Engelse samenvatting bij. 

China beloofde in 2009 uit eigen beweging om de uitstoot in 2020 40 tot 45 procent lager te laten zijn dan in 2005. Daartoe werden er allemaal 5-jarenplannen opgezet, zo gaat dat. Die hebben niet het beloofde resultaat gehad en daar rept het document niet over. De Chinese uitstoot gaat letterlijk door het dak. 

En nou?

Belofte maakt geen schuld
Het vrijblijvende karakter maakt dat het communiceren van een doelstelling niet zoveel scheelt. Het doet denken aan de Grieken, die ooit beloofden hun staatsschuld onder de 60 procent te krijgen. Het probleem is niet of ze dat wel of niet plechtig beloven, het is de vraag of ze het halen. Andersom maakt het niet zoveel uit of Trump nu stopt met iets te beloven, of niet. 

De uitstoot van China is nu groter dan die van de EU en de VS samen, en de laatste twee partijen zijn overduidelijk al jaren bezig om hun uitstoot te temperen. Als het er alles van weg heeft dat de Chinezen dat niet zullen evenaren, dan is het klimaatakkoord van Parijs allang dood. Dat maakt heel veel mensen heel droevig, maar het was vanaf het begin al niks.

Nu roepen sommigen op om zelf dan maar meer te gaan doen. Dat heeft geen zin. Als Nederland nog meer industrie afstoot om die naar China te outsourcen, dan verplaatst het probleem zich. Ook vindt productie dan plaats op plekken waar andere milieunormen (zoals het verwerken van afvalwater) ook minder streng zijn, dus via die route schaden we het milieu alleen maar. Wat levert het eigenlijk op?

Historische uitspraak
In 2015 won Urgenda een rechtszaak tegen de Nederlandse staat. De CO2-uitstoot voor 2020 moest niet met 17 procent maar met 25 procent omlaag. De rechter gaf Urgenda gelijk, wat als 'een historische uitspraak' werd gezien. Klopt dat wel?

Nederland matigt de uitstoot al en nu zijn we ook nog eens een relatief klein land. Uit data van de VN blijkt dat China verantwoordelijk is voor 30 procent van de globale uitstoot, tegen minder dan een half procent voor Nederland. Dat betekent dat als Nederland zich aan de uitspraak in de zaak van Urgenda gaat houden, de aarde in 2100 met 0,000045 graden celcius zal zijn gedaald, zo berekende het Kabinet bij de overweging van een hoger beroep. 

Toupetje
Zelfs als alle Nederlanders morgen zelfmoord plegen, dan nog is het effect op het klimaat verwaarloosbaar klein. Dan gaan we er ook nog eens vanuit dat de daling in de CO2-uitstoot niet wordt overgenomen door andere landen - het 'tragedy of the commons' effect - maar dat gebeurt wel. Dat is toch overduidelijk aan de hand, als we naar de grafieken van de Wereldbank hierboven kijken.  

Stel dat u alleen op vakantie bent naar China. U zit in een restaurant met een rookverbod. Naast u zitten toch zestig Chinezen die allemaal de regels aan hun laars lappen. De tenst staat helemaal blauw. Een lol dat ze hebben, maar u niet. Verderop zitten dertig Amerikanen met een oranje gezicht en een gekke witte toupet, die dan uit balorigheid ook maar een sigaar opsteken. 

Denkt u dat het dan nog maar iets uitmaakt of u emotioneel gaat worden en dan plechtig belooft nooit meer een sigaretje aan te raken? Dat is niet de manier waarop we problemen gaan oplossen.