Banco Popular is hartstikke gezond, toch niks meer waard: bedelt bij ECB om gratis geld

'We are not the kind of person that sais: told you so.' Maar toch wel. Banco Popular uit Spanje (dat land dat zo sterk uit de kredietcrisis kwam) moet met de ECB praten om noodsteun te krijgen. Het eigen vermogen is verdampt, dus er is dringend hulp nodig. Afgelopen vrijdag daalde de koers nog eens met 20 procent, dus van die bank is niet veel meer over. 

Drie maanden geleden schreven we dat deze bank technisch failliet is, waarmee een nieuwe ronde bancaire faillissementen onvermijdelijk is. Destijds bedroeg de boekwaarde van het eigen vermogen € 11 miljard, terwijl de marktwaarde van de bank slechts € 3,5 miljard is. Dat betekent dat beleggers geen vertrouwen hebben in de waardering die de bank, met goedkeuring van de eigen accountant, aan de bezittingen op de balans heeft gehangen. 

Schulden afschrijven
Waarom niet? Europa zucht onder een overschot aan schulden. Na 2008 is geen enkel land erin geslaag om een significant bedrag af te lossen. Daarom is er ook geen sprake van herstel. Sterker nog, de schulden nemen alleen maar toe en bij een krimpende bevolking met een veel te hoge werkloosheid moet een gedeelte daarvan worden afgeschreven. Niet leuk, wel waar.  


Die schulden staan uit bij banken, die om de zoveel tijd een verlies moeten nemen wegens oninbaarheid. Omdat het eigen vermogen van een bank een fractie is van het balanstotaal kan dat de bank de kop kosten. Op papier heeft Banco Popular een eigen vermogen van € 11 miljard bij een balanstotaal van € 150 miljard. Inmiddels is de marktwaarde gedaald naar minder dan € 0,5 miljard, wat een mooi instapmoment voor het aandeel betekent.

Banco Popular moet echter vakanties aanbieden om nieuwe beleggers te trekken en zelfs dan lukt het nog niet. Kennelijk vermoeden potentiële investeerders dat de nakende afschrijvingen groter zijn dan het genoemde eigen vermogen en steken ze terecht geen geld in een bank waarvan ze twijfelen aan de levensvatbaarheid. In het vorige jaarverslag stond nog dat er een verlies was wegens 'some volatile elements' maar het zit dus dieper. 

Zo zit er in het laatste kwartaalrapport een restatement van de laatste cijfers, met een omvang van € 340 miljoen. Het eigen vermogen is daarom in werkelijkheid € 240 miljoen lager dan het bedrag dat het jaarverslag over 2016 vermeld. Die cijfers komen niet volledig overeen, omdat de extra verliezen ook meer compensabele verliezen inhouden. Een restatement is bijzonder pijnlijk, want beleggers die - al dan niet in ruil voor een gratis vakantie - in de afgelopen maanden zijn ingestapt, deden dat op basis van verkeerde cijfers. Dat is niet iets dat vertrouwen wekt. 

Mag niet
Wat nu? De Spaanse overheid en de ECB zouden bij kunnen springen. Dat is een grove schending van de no-bailoutclausule uit het verdrag van Maastricht, want het gaat dan om willekeurige staatssteun voor de ene bank en niet de andere. Nu hebben de eurolanden sinds 2009 weinig respect getoond: volgens onze analyse de oorzaak van de problemen.  

De ECB en de Spaanse overheid mogen volgens de nieuwe regels, de 'template' van Jeroen Dijsselbloem, wel illegale staatssteun toepassen maar dan wel onder voorwaarden. De belangrijkste is dat de desbetreffende bank goed uit de laatste stresstest is gekomen. Alleen is dat een cirkelredenering, want die test neemt aan dat er geen harde afschrijvingen volgen. Dan is de bank altijd solvabel en mag deze dus gered worden. Het gevaar bestaat dat een overheid zich dan gaat mengen in een bank die allemaal rotzooi op de balans heeft en dan is het einde zoek: de bank en de overheid zitten dan in een dodelijke omhelzing, net als vlak na 2008.