Hoe zit dat nou met 'kamerplantfirma' SABIC (dat kapot moet) in Amsterdam?

Terechte vraag, of kritiek zelfs. SABIC Capital zit in de Kamerplant Tour. En ja, het bedrijf heeft kamerplanten op een kleine afstand van Schiphol. Maar onder hetzelfde logo staan in Limburg, Brabant en Flevoland chemiefabrieken met samen meer dan drie duizend mensen. Dat is toch wel degelijk genoeg substantie om hier een fiscale constructie te hebben? Ja en nee. Het zit zo. 

Geen substantie?
Onder het filmpje staan reacties als deze, maar dezelfde vraag kwam ook per mail, telefoon, postduif of oraal bij ondergetekende aan. Ok ok, u krijgt uw uitleg.

SABIC is in dit verband inderdaad een dubieus geval, maar daar zit een afweging bij. Het Oekraïense bedrijf in de uitzending is zeker letterlijk een lege huls, een klassieke kamerplantfirma zonder enige substantie in Nederland, daar is geen twijfel over. Maar SABIC?

Er is hier inderdaad meer te vinden dan enkel een brievenbus en een kamerplant, maar het doel van de tour is aantonen dat Nederland schimmige fiscale dealtjes sluit met onder meer criminelen en repressieve regimes, hetgeen de belastingbetaler hier niet eens iets oplevert, integendeel. En in die laatste categorie mag SABIC niet ontbreken. Wie daar werkt financiert grootschalige schendingen van de mensenrechten en onze regering en fiscus doen daar leuk aan mee. Zullen we daarmee stoppen?

Petrochemie
Eerst en vooral: wat is SABIC eigenlijk? Het is een afkorting van Saudi Arabian Basic Industries Corporation, een in de jaren '70 opgericht Saudisch bedrijf. De overheid van Saudi-Arabië heeft 70 procent van de aandelen in handen en het koningshuis levert de CEO. Het doel van het bedrijf is het uitbaten van de mogelijkheden in de petrochemische industrie die oliewinning met zich meebrengt.

Als aardolie wordt gekraakt (zo noemen ze dat in het jargon) dan komt er niet alleen benzine voor in de brommer vrij, maar ook grondstoffen voor bijvoorbeeld kunstmest of asfalt. In Saudi-Arabië wordt olie verkocht door staatsbedrijf Aramco, en SABIC zorgt dus voor de nevenproducten. SABIC heeft wereldwijd 35.000 werknemers en een balanstotaal van zo'n € 75 miljard. De Saudische Riyal (SAR) moet u door vier delen om het bedrag in euro's te krijgen. In 2016 keerde het bedrijf SAR 12 miljard aan de aandeelhouders uit, een daling met een kwart ten opzichte van het jaar ervoor. 

In Nederland bestaan er eigenlijk twee SABIC's. In 2002 verkocht DSM haar chemietak aan SABIC en zo verscheen het logo van de Saudi's in Nederland. De verkoopprijs bedroeg € 2,25 miljard, in dezelfde orde van grootte als de omzet. De bedrijven met substantie (dus fabrieken en werknemers) vallen onder SABIC Holding Europe.

Belasting als bezit
SABIC Europa heeft dit hoofdkantoor in Sittard en maakte vorig een omzet van € 22,3 miljard, een winst van € 1,4 miljard en daar kreeg het een negatieve belastingaanslag voor van € 127 miljoen. In het jaar ervoor bedroegen deze cijfers € 24,7 miljard en € 910 miljoen en betaalde SABIC hier € 58 miljoen.

SABIC kent dus een negatieve belastingdruk. Het jaarverslag geeft daar deze verklaring voor:

Een 'true-up' is eigenlijk niets anders dan een correctie van een eerdere schatting. De 'previously unrecognized tax benefit' is een verlies uit eerdere jaren dat nu verrekend kan worden met inkomsten in dit jaar. 

Als een bedrijf van die mogelijkheid gebruik wil maken, dan moet (of mag) het het verlies gedeeltelijk als een bezit op de balans zetten. Immers, het verlies dat in jaar 0 wordt gemaakt is dan vervelend, in jaar 1 kan dit verlies ingezet worden om de effectieve belastingdruk te verlagen dus dan is het een bezit, een zogeheten 'deferred tax asset'. Daarom vinden we deze dan ook aan de linkerkant van de balans. 

Handige jongen
In 2016 nam deze toe van € 175 miljoen naar € 418 miljoen. Kennelijk vond een handige fiscalist nog wat oude posten in de boeken van eerdere jaren die gebruikt konden worden om de winstbelasting over het resultaat van dat jaar, € 1,5 miljard, te verlagen naar zelfs een negatief bedrag. Als het oude verliezen zijn dan hadden die ook direct opgenomen kunnen worden. 

Tot nu toe lijkt het op een draaiend, functionerend bedrijf waarvan het alleen te betreuren is dat het door de Saudi's is opgeslokt. Immers, als SABIC hier winst maakt en doorstort naar het moederbedrijf, dan gaat de vrucht van de arbeid van duizenden fatsoenlijke Nederlandse werknemers naar de schatkist van Riyad. En daar doet het regime vreselijke dingen mee. 

SABIC gebruikt de regels op een slimme manier, zodat de winst voor Saudi-Arabië maximaal is. Ook dat is op zich niet schokkend, al mag wel vermeld worden dat Nederland hier eigenlijk niets aan heeft. De banen die bij dit bedrijf horen hebben we te danken aan investeringen die door DSM zijn gedaan. Als SABIC de Nederlandse activiteiten niet had gekocht, dan zouden deze banen er nog steeds zijn geweest, naar alle waarschijnlijkheid. 

Disproportioneel
Wel valt op dat de Nederlandse holding financieel gezien buitensporig groot is, gegeven het aantal mensen. Bij SABIC werken volgens het jaarverslag wereldwijd 35.000 mensen, minder dan een tiende daarvan in Nederland. Daar komt echter een kwart van de 'winst voor Zakat' vandaan. Zakat is liefdadigheid naar islamitisch recht en bedraagt bij SABIC dik SAR 2 miljard per jaar. Dat, samen met het dividend van SAR 14,9 miljard betekent dat SABIC elk jaar SAR 12,7 miljard oftwel € 3,2 miljard aan de staatskas in Riyad doneert. Dat zijn een hoop bommen.  

SABIC Capital bv daarentegen is een Amsterdams dochterbedrijf van een Luxemburgse tussenholding (die zelf volledig dochter is van SABIC in Riyad) en naar Engels recht obligaties verkoopt in Londen. Het fungeert zodoende als de interne bank van SABIC wereldwijd, stuurt de winst zo dat deze in Nederland nihil is, betaalt door een geheime ruling geen belasting en er werkt ook nauwelijks een kip. En het geld dat hier wordt verdiend of bespaard gaat wederom naar bommen om Jemen te vernielen en journalisten dood te martelen, we hebben het hier wel over Saudi-Arabië.

SABIC in de Kamerplant Tour stoppen is dus een dubieuze beslissing. Onder het logo vinden we in Nederland wel degelijk echte Nederlandse bedrijven, die helaas zijn overgekocht door een dictatuur. De lezers van libertarische snit kunnen nu trouwens opmerken dat we dit maar te slikken hebben, dit is immers marktwerking en de vrije markt zorgt voor welvaart. Dat is niet helemaal waar, of helemaal niet.

Theocratie
De Nederlandse overheid heeft een beleid waarbij het afstand neemt van het bedrijfsleven, wat erop neerkomt dat alles wordt geprivatiseerd. Voorbeelden waarbij dat misschien te snel is gegaan zijn de spoorwegen en de zorg maar de richting is duidelijk. Dat is precies waarom de bedrijven, die nu bij SABIC Nederland horen, überhaupt te koop waren. Saudi-Arabië wil juist zoveel mogelijk bedrijven opslokken en gebruikt daar staatsfondsen voor. Als SABIC een groep Nederlandse bedrijven opkoopt van DSM, dan bewegen weg van de liberale democratie naar een theocratie. De bedrijven komen weer terug bij een overheid, alleen nu een minder frisse.

Daarnaast is er in het Amsterdamse kantoor het bekende, puur administratieve geneuzel te vinden, met de genoemde gekke tax ruling. En SABIC ligt op een handige plek met mooi uitzicht dus daarom namen we de club op in te tour. Onder de aandacht kunnen brengen dat de Nederlandse economie nu dient om een regime te financieren dat alle, door Nederland gekoesterde mensenrechten met de voeten treedt, was een mooie bonus.