Wie is Aliko Dangote, rijkste Afrikaan (en wat is hij hier allemaal van plan?)

Een persoonlijk vermogen van $ 12,5 miljard, aldus onze grote broer Forbes. We geloven het maar. Aliko Dangote is de cementkoning van Nigeria en zou volgens de Nederlandse kranten van vandaag tientallen miljarden euro's in Europa en de VS willen investeren. 

Nieuws met een baard
Opmerkelijk genoeg is dit nieuws al een jaar oud, maar iemand heeft het opgepikt en nu staat het in alle dagbladen en meerdere blogs. Gebeurt wel vaker, dat zagen we een paar maanden geleden ook bij ING. De bank liet criminelen een rekening openen en iedereen schrok zich te pletter, maar dat stond al twee jaar op 925. Meer recenter nieuws over deze Nigeriaanse miljardair gaat juist over zijn miljardeninvesteringen dichter bij huis, in voornamelijk landbouw. Goed, 925 is de site van de cijfers én die van de vergezochte bruggetjes, dus reden genoeg om de financiële nieren van deze vermogende Sub-Sahariaan te proeven. 

Dangote werd op 10 april 1957 geboren in de regio Kano en dat moet wel in het Noorden van het land liggen. Waarom we dat denken? De beste man is namelijk een zogeheten Hausa.

Ethnic groups in Africa
By United States. Central Intelligence Agency. - Library of Congress Geography and Map Division, Call number G8201.E3 1996 .U5 This map is available from the United States Library of Congress's Geography & Map Division under the digital ID g8201e.ct001294. This tag does not indicate the copyright status of the attached work. A normal copyright tag is still required. 

Het gaat wat ver om alle taalgroepen van Afrika er met de haren bij te slepen. Maar de Hausa zijn een subgroep van de Fulbe-taalgroep (of Fulani), die zich met zo'n 25 miljoen zielen uitstrekt van Senegal tot het Noorden van Nigeria (geel en groen gestreept). Het Zuidelijk deel van dat land is verdeeld tussen grofweg de Yoruba (die kent u nog uit het stuk over Sylvie Meis) en de Christelijke Ibo, die zich tijdens de Biafra-oorlog probeerden af te scheiden. Dat is mislukt, maar ook dat is een ander draadje. 

De bevolking van Nigeria groeit snel en zal binnenkort de 200 miljoen passeren. Het inkomen per hoofd naar koopkrachtpariteit bedraagt $ 6.000 per jaar, wat voor Afrika echt een redelijke score is. Het is bijvoorbeeld meer dan in Moldavië, het armste Europese land. Maar hoe lang kan een land dat beperkt in oppervlakte is, zowel economisch als demografisch groeien? Dat is een vraag die Dangote zich elke dag zal stellen. 

Chocoladerepen verkopen
Hij bezit een aantal bedrijven waarvan het grootste deel bij de Dangote Group zit. Dat heeft een beursnotering, maar 90 procent van het kapitaal is in handen van de namesake. Waarom zou je dan een beursnotering hebben, wat een forse verslaggevingsplicht met zich meebrengt? Een rondje bankiers vragen leert dat een voordeel is dat hij in geval van nood snel aandelen kan uitgeven, omdat hij niet dan pas zijn juridische structuur hoeft om te zetten. 

Dangote is groot in voeding, zo produceert hij melk en vlees maar ook spaghetti en macaroni, waar ze in Nigeria kennelijk dol op zijn. Het belangrijkste deel van zijn bedrijf zit echter in cement. Als Nigeria hard gaat groeien en verstedelijken, net als veel andere Afrikaanse landen, dan kan Dangote daar op twee manieren flink op verdienen. De noodzakelijke filing cabinets om al die verstedelijkte Afrikanen in te vestigen vergen grote hoeveelheden cement, terwijl er in de keukens allerhande bewerkte voedingsmiddelen van Dangote worden genuttigd. De foto komt uit zijn jaarverslag

Volgens hemzelf zit het handelen gewoon in zijn bloed. Hij herinnert zich immers nog hoe hij op school al repen chocolade en snoep inkocht en met een flinke marge doorverkocht aan zijn klasgenootjes. Dat klinkt inspirerend, maar daar gaan we wel mooi twee kanttekeningen bij plaatsen. 

Kamerplant
Dangote is nu dus de rijkste man van Nigeria, maar hij is ook de kleinzoon van handelaar Al-Hassan Dantate die in 1955 overleed. En weet u wat hij was? Precies. Echt self-made is het allemaal niet. Maar zijn jaarrekening laat nog een opmerkelijk feitje zien in dat opzicht. 

Deze is uitgedrukt in ₦, de Nigeriaanse Naira. Deze munt wordt sinds 1973 uitgegeven door de centrale bank van het land, destijds werd deze omgewisseld tegen twee Naira voor een Britse Pond. Sindsdien is er flinke inflatie geweest. Inmiddels bedraagt de omwisselkoers ten opzichte van de euro een op 425.

Eind 2016 devalueerde de munt met een derde, toen de centrale bank besloot de Naira niet langer aan de Amerikaanse Dollar te koppelen. Die te hoge koers was niet vol te houden, dus om de Nigeriaanse economie lucht te geven moest deze 'peg' wel worden losgelaten. Het had pijnlijke gevolgen voor Dangote, door valuta-effecten verloor hij zo'n $ 3 miljard in een jaar. 

Nigeriaans talent
Het cementbedrijf maakte vorig jaar een winst na belasting van ₦ 181 miljard, oftewel € 425 miljoen. De betaalde winstbelasting bedraagt daar niet eens een enkel procentje van, maar er kon wel ₦ 136 miljard (€ 320 miljoen) aan dividend worden uitgekeerd. Dan denkt u dat er een flinke kamerplant op de Zuidas staat, maar dat is niet nodig.  

Nigeria werkt met zogeheten 'Pioneer wetten', die erop neerkomen dat een bedrijf een forse tax holiday krijgt. Op zich is dat ook niet onlogisch. Als Dangote een gebied ontsluit om er grondstoffen of energie te winnen, is hij niet zelden de eerste om dat te doen. Daarmee vervult hij feitelijk een publieke taak en daar wordt hij voor beloond. Nigeria heeft ook niet de meest doelmatige overheid van de wereld, dus dit is een efficiënte oplossing. Zijn tarief voor de vennootschapsbelasting is gewoon praktisch nul, zonder allerlei vage fiscale constructies. 

Ook helpt hij de broodnodige ontwikkeling van zijn land een handje door talent terug te halen. Deze Adenike Fajemirokun verdeed eerst haar tijd bij Deutsche Bank, maar nu is ze hoofd risk management in haar eigen geboorteland. Zo wordt de braindrain een beetje teruggedraaid. Dat helpt een opkomend Afrikaans land wellicht beter dan veel geld overmaken naar een overheid, waar allemaal ingeklokte dorknopers met snor, korte mouwen en boterhamzak onproductief zitten te wezen. 

Too big to fail
Aan de andere kant komt er zo wel erg veel macht bij een enkel persoon te liggen. Concurrenten die geen tax holiday krijgen, kunnen onmogelijk opboksen tegen de cementkoning die met alle nevenactiviteiten too big to fail wordt. Dat geeft een risico, want geen enkele man is immuun tegen overmoed, zo leert de geschiedenis. Gaat er hier iets fout, dan is dat een keiharde klap voor Nigeria. 

Voorlopig zit het bedrijf van Dangote in de lift. Diversifiëren naar landen buiten Nigeria is verstandig, want dat geeft een stabielere bron van inkomsten in valuta anders dan de eigen Naira. Afrika is een erg jong continent met een verre van toereikende infrastructuur. Dan kan het niet anders dat er veel initatief bij enkele ondernemers moet komen te liggen, als een land snel stappen we zetten. Dat werkt een oligarchie in de hand, maar dat is even niet anders. 

De directeur van het cementbedrijf is overigens een Nederlander, deze Onne van der Weijde, een techneut die zijn hele leven in cement zit. Hier legt hij uit hoe zijn werkgever naar alle waarschijnlijkheid hét bouwbedrijf van de ECOWAS-regio wordt, het 'ei van de ontwikkeling'. 

We gaan het meemaken.