Debat in de Kamer: als we niet uitkijken, hebben we voor 2025 Eurobonds en oneindige bankensteun

Leuk, meisjes en jongens, een heel congres over de euro. Tegen zo'n uitnodiging zeg je geen 'nee', helemaal niet als er een debat met Hans van Baalen op het menu staan. Omdat dit een site is die voor transparantie gaat, krijgt de aimabele europarlementariër meteen de complete argumentatie, kan hij zich lekker voorbereiden. 

Ons aankomende congres staat in het teken van Europa  31 sept & 1 okt bij @DeRuwenberg. Zorg dat je erbij bent! https://t.co/C6rfiVKPoY

— JOVD (@JOVD) September 12, 2017

Religie
Waarom is ondergetekende geen blinde volgeling van de eenheidsmunt? De euro is immers opgericht om een grote Europese markt te bedienen, wat tot vrede en voorspoed zou moeten leiden, met een verwoestende oorlog in het achterhoofd. Ondanks de goede bedoelingen kwam dat er allemaal niet. U weet wat ze zeggen van goede bedoelingen, leest u Het Euro Evangelie er maar op na.

Samengevat speelden voorstanders van Europese integratie al langer met het idee van een euro. Toen Duitsland zich na de Koude Oorlog kon herenigen, stonden de Fransen erop dat de D-Mark op zou gaan in een groter geheel, om de balans in Europa te beschermen. De Duitsers gaven toe, lezen we in de autobiogratie van Peer Steinbrück. Als MinFin van Duitsland destijds heeft hij toch echt recht van spreken

Omdat het een politiek project was, werden bepaalde nuchtere adviezen van allerlei economen in de wind geslagen. Er was bijvoorbeeld niets geregeld om een financiële crisis te voorkomen, laat staan te bestrijden. Daartoe zou er een machtig, centraal, Europees monetair fonds moeten worden opgericht. Geen van de betrokken politiek leiders had het lef om dat de kiezers te melden.

Zo ging het euroschip te water, zonder reddingsboeien. Als het later fout gaat, dan zien we het dan wel weer, is de onbedoelde uitkomst van dit beleid. Kort en goed bestond er bij de Europese bevolkingen niet de bereidheid om zoveel macht naar Brussel over te dragen, terwijl men wel geniet van handige open grenzen richting het zuiden. De structurele, nog steeds aanwezige weeffout in het eurosysteem is dat politici, zakenmensen en burgers denken dat ze van de voordelen kunnen genieten, zonder oog te hebben voor plichten en verantwoordelijkheden. Daar gaat het constant mis, ook vandaag nog. Dat blijkt straks. 

Vacuüm
Laten we twee voorbeelden pakken van crises die het onvermijdelijke gevolg waren van te snelle integratie, met dat doelbewuste machtsvacuüm (zoals: geen centraal ministerie van financiën opzetten dat de muntunie ondersteunt). Dan hebben we het over de schuldencrisis en poreuze grenzen. 

Om een muntunie mogelijk te maken, moeten lidstaten beslissingsbevoegdheid opgeven. Traditioneel kan een land dat met hoge werkloosheid kampt, door een recessie, een paar dingen doen: de munt laten devalueren ('beggar thy neighbour', eigenlijk niet heel aardig), investeringen doen met geleend geld, of de rente verlagen. In een gemeenschappelijke munt bestaan al die middelen niet meer, dus dan moet de groep over de brug komen om het onfortuinlijke land te redden. Willen we dat?

Daarnaast is in de verdragen van Maasticht en Schengen expliciet opgenomen dat de deelnemende landen de binnengrenzen opheffen. Alleen dan komen we tot een 'ever closer union' en kunnen werklozen naar een andere staat verhuizen, zodat Europese lidstaten elkaars klappen opvangen en economisch fungeren als een echte federale eenheid. Klinkt mooi, maar het betekent wel dat de oostgrens van dit koude koninkrijkje bij Lesbos ligt, of de Krim. Is de Nederlander, die baat heeft bij meer handel binnen Europa, bereid te investeren in en bevoegdheden over te dragen aan een Europese grenswacht, die een eventuele vluchtelingencrisis ordentelijk kan opvangen? De vraag stellen is hem beantwoorden. 

Migratiechaos
Opmerkelijk genoeg is ook de JOVD een tegenstander van een gemeenschappelijk Europees veiligheidsbeleid. De vereniging wil niet samen investeren in het bewaken van de buitengrenzen, maar de binnengrenzen moeten wel verdwijnen. Het onvermijdelijke gevolg is migratiechaos, want Griekenland kan, zonder solidariteit, niet tegelijkertijd geschikt zijn voor de euro en ook eventjes de kosten van het Europese asielbeleid in zijn eentje dragen. De gevolgen zijn bekend. Omdat de EU zijn verantwoordelijkheid niet neemt, geven we Erdogan dan maar wat geld om het probleem voor ons op te lossen. En uitsmijters zijn zelden hoffelijk, dat weet u.

Ofwel Europa maakt de unie af en installeert een gemeenschappelijk ministerie van financiën en een gemeenschappelijke grenswacht. Dat hoort bij een hechte unie, of we laten het maar. Een harde keuze tussen A en B, in plaats van een beetje doormodderen. Alleen wil de gemiddelde burger die verantwoordelijkheden niet overdragen en daar komen de problemen vandaan, het genoemde vacüum. De meeste politici, waaronder alle VVD'ers, ontkennen het bestaan van het vacüum en daarom is alles wat ze zeggen zielloze vulling van de ether, zoals 'geen cent meer naar de Grieken'. 

Neem Hans van Baalen, die ziet 'Europa' wel zitten. Maar Eurobonds, uitgegeven door een nog op te richten broodnodig Europees ministerie van financiën, wil hij dan weer niet. Zijn fractievoorzitter in de het europarlement is Guy Verhofstadt zegt er dit over.

Sorry, maar dat staat haaks op elkaar. Dat past in het om het zwarte gat heendansen dat ontstond bij een economische unie zonder politieke unie. En nu? Als er ooit in het europarlement wordt gestemd over dit onderwerp, wat gaat ALDE/VVD dan doen? Dat is een praktische vraag waar de Heer van Baalen wellicht maar eens antwoord op kan geven.

Schulden verdelen
Morgen wordt de 'verdieping' van de eurozone in de Tweede Kamer behandeld. Daar komen ook Eurobonds ter sprake, waarvan we weten dat het enthousiasme daarvoor onder burgers niet hoog is. Die willen immers in een keer door kunnen rijden naar het zuiden, waar we Franse campings, Spaanse badplaatsen en afzetmarkten voor onze komkommers aantreffen. Maar de schulden op een hoop gooien en hoofdelijk omslaan, daar heeft de zuinige Nederlander dan weer geen trek in, hadden we geconstateerd. 

In dit 'position paper' van het Europees parlement wordt uit de doeken gedaan wat er tot 2019 en daarna tot 2025 moet gebeuren om de euro te redden. Het woord 'Eurobond' is daarbij vervangen door 'European Safe Asset', wat boekhoudkundig neerkomt op dezelfde post maar, die we ook aan de andere kant van de balans van een bank vinden. Wederom flauw spelen met woorden maar niet tegen burgers durven zeggen waar het op staat. Hoe gaat de 'geen cent meer naar Griekenland'-partij dat aan de kiezers uitleggen?

Om de euro te redden, moeten er harde keuzes worden gemaakt. Het is goed te vergelijken met een huwelijk, aldus een bekende monetair econoom. Doen wat nodig is om het te redden en accepteren we de consequenties, of stoppen we? Overigens wordt ook dat steeds pijnlijker, met de tijd. Om met Ronald Reagan te spreken: de keuze is simpel, maar niet makkelijk. Welke maakt u, Heer van Baalen?