Amerikaanse sociale stelsel is compleet failliet [pensioentopic 2/4]

Waarom zou iemand, voor de lol, de jaarrekening van Obama doorspitten? Omdat het kan. Gelukkig is het niet zijn persoonlijke jaarrekening, dan zou het lachen hem snel vergaan. Door een boekhoudkundige gekte zijn de schulden die met pensioenen en zorg te maken hebben, niet in de cijfers opgenomen. De contante waarde van de sociale tekorten in de VS (maar in de EU net zo goed) is zo hoog, dat de titel te rechtvaardigen is. De Amerikaanse sociale zekerheid staat voor een bedrag van $ 46,7 duizend miljard in de min

Contante waarde
Deel in de reeks leest u hier, we maken even een Amerikaans uitstapje. Daar hebben ze ook pensioenen. Of niet. Goed, contante waarde, wat is dat nu weer? Het laat zich het makkelijkst zo uitleggen. Stel dat buurmens een glutenvrije foodtruck heeft opgezet vol producten van klimaatneutrale blauwe bessen, met de tanden geplukt door eenbenige Palestijnse lesbiennes. De winstgevendheid maakt een jaarlijkse dividenduitkering van € 100 mogelijk. Deze zal de rest van de eeuw met een procent stijgen. Een investering met een soortgelijk risico (en dat is substantieel) bedraagt zeven procent. Wat is Sterre’s Zaligheid waard, als u het complete concept opkoopt waarbij u afspreekt dat noch koper noch verkoper winst of verlies op de transactie maken?

De dividenduitkering in 2018 bedraagt dus precies € 100,00, in 2019 € 101,00 en in 2020 is deze € 102,10, enz. Die groeit met precies een procent per jaar door tot € 226,13 in 2099. Opgeteld bedragen de nominale uitkeringen een kleine € 13.000, maar dié verkoopprijs zou geen rekening houden met het genoemde risico. In een belegging met soortgelijk risico zou u immers in 2018 € 107,00 tegemoet kunnen zien. Het uitgangspunt zou dus een eindsaldo van € 107,00 moeten zijn en niet € 100,00. Een procent meer klinkt leuk, maar dat is het niet.

Om daarvoor te corrigeren worden de blauwe, nominale dividenden verdisconteerd met precies diezelfde zeven procent. De nominale uitkering van 2019 is dan € 101,00 de reële waarde, rekening houdend met het bestaan van andere beleggingen dan een brakke foodtruck, bedraagt € 94,39. Dan is de uitkering ’bestraft’ met een korting van zeven procent, omdat we een jaar lang risico hebben moeten lopen. Net als bij rente op rente, groeit het bedrag waarmee de uitkering wordt verdisconteerd, exponentieel. Op zich is dat ook redelijk, al was het maar omdat er inflatie is. Met een winstuitkering die pas in het jaar 2080 wordt bijgeschreven heeft u nooit zoveel koopkracht als met hetzelfde bedrag in 2018. Zo komen we op het principe van tijdwaarde van geld. Als iemand € 100 van u wil lenen, dan vraagt u ook wanneer het terugkomt. Toch? Als dat pas over honderd jaar is, is het in feite een gift en geen lening.

Vergrijzing
De waarde van rode staafjes opgeteld is € 1.683,00 (geloof het maar) en dat is daarmee een eerlijke prijs voor de bessentent. De optelling van de verdisconteerde dividenden heet contante waarde en is gelijk aan de waarde van de onderneming. Als zowel groei en rente op nul procent hadden gestaan, dan zouden de rode en blauwe staafjes altijd precies op € 100,00 hebben gestaan. De groei laat de waarde van de onderneming groeien, het risico (gevat in een vrij hoge rente) de doet het tegenovergestelde. Het effect van de laatste is groter dan het eerste maar dat komt natuurlijk omdat zeven procent meer is dan een procent.

Andersom kunnen verplichtingen ook worden verdisconteerd en opgeteld, bijvoorbeeld bij pensioenen. Als een overheid (hier de Amerikaanse) plechtig belooft een groeiende groep ouderen van pensioen en zorg te voorzien, dan is er ook sprake van een toekomstige, jaarlijkse kasstroom die vooraf in te schatten is. Overheden hebben vrij goed in kaart gebracht hoe de kosten van vergrijzing zich gaan ontwikkelen, uitgaande van prognoses van de groei van de bevolking en de economie. De jaarlijkse schattingen kunnen ook worden opgeteld na een correctie voor tijd en dan is er een contante waarde van de verplichting voorhanden. Hoe hoog is deze in de VS?

De economie van de VS is afgerond $ 20 biljoen groot, oftewel $ 20 duizend miljard: dat ter vergelijking. Uit de groep Amerikaanse oudjes die nu al in aanmerking komt voor een uitkering (door hoge leeftijd) bedraagt de contante waarde van uitkeringen tot aan hun geschatte moment van overlijden $ 22,9 biljoen. Omdat er nog een beetje belasting bij deze groep geheven kan worden (’dedicated taxes’) is er plus van $ 3,1 biljoen: die mag nog van het vorige bedrag worden afgetrokken. Om alleen al de bestaande groep van uitkering en zorg te voorzien, rust er een schuld op het budget van de VS die even groot als de economie. Die komt nog bovenop de officiële staatsschuld van - wederom, het is toeval - $ 20 biljoen.

Pensioengat
Bij de groep die nog niet de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, is de contante waarde van zowel de uitkeringen als de nog te innen premies en belastingen veel hoger: dat komt simpelweg omdat er meer mensen jonger dan 65 zijn dan ouder. Bij die groep bedraagt de contante waarde van de nog te innen premies en belastingen $ 47,1 biljoen, tegenover een indrukwekkende $ 92,1 biljoen voor de nog te verstrekken uitkeringen.

Bij de groep minderjarigen (betalen nog niet, maar pensioen is nog heel ver weg) is de verhouding tussen te betalen belasting/premie en beloofd pensioen positief. Opgeteld zit er een pensioengat van $ 46,7 biljoen in de Amerikaanse begroting. Dat schrijven we als $ 46.700.000.000.000,00. Op een bevolking van 323 miljoen Amerikanen betekent dat dat dat de gemiddelde Amerikaan een pensioengat heeft van $ 145.000, terwijl het mediane privé-spaarsaldo (het zogheten 401-account) op $ 18.000 uitkomt. Laat dat even tot u doordringen.

Hoe is het trouwens mogelijk dat we deze wijsheid uit de officiele jaarrekening van de VS kunnen vissen, maar dat het allemaal niet in het Amerikaanse schuldencijfer verwerkt is? Want die oudjes gáán op de begroting drukken, dat is een zekerheid.