Lezersvraag: 'ik betaal € 31 per maand voor een lening van € 950 bij Wehkamp, ben ik nu genaaid?'

Ja en nee, maar iets meer ja dan nee. Een lezersvraag naar aanleiding van het vorige topic over Wehkamp. Een klant bij een kredietverstrekkende organisatie is geen klant, maar het product van die kredietverstrekker. Uw lening wordt via de achterkant doorverkocht aan buitenlandse partijen, die geen vergunning hebben om in Nederland een graantje mee te pikken op de markt voor (consumptief) krediet. Daarom is er zoiets als 'securitizeren'. De Nederlandse kredietverstrekker richt een vennootschap op waar u aan betaalt, waarna alle overboekingen van u en een honderdtal andere schapen op een hoop worden gegooid. Dat bedrag gaat naar de SPV (Special Purpose Vehicle) in een belastingparadijs, dat gegarandeerd een reeks rentetermijnen uit het calvinistische Nederland mag verwachten. Bijvoorbeeld op een postorderkrediet. 

Mythe
De SPV geeft vervolgens aandelen en obligaties uit, naar het recht van Bermuda of de Cayman Islands. Die worden gekocht door rijke golfstaten, Chinese banken, Afrikaanse dictators of Russische oligarchen, gebruik uw fantasie maar. Feitelijk gaat uw rente naar deze mensen, dat banken spaargeld accepteren en uitlenen is echt een hardnekkige mythe. 

Wat is er mis met dat opknippen en verpakken van oude kredieten? Heeft u even? Het zorgt voor een grote afstand tussen de leenklant en de werkelijke uitlener, wat voor problematische overkreditering en het verkeerd inschatten van risico kan leiden. Lehman Brothers was er ook groot in, misschien kent u die nog. Dat is nu niet even relevant, want wat betekent het voor een individuele consument?

Juridisch maximum
Omdat de klant die een aanvraag doet voor een krediet aan de achterdeur wordt doorverkocht via de SPV eigenlijk het product is, bestaat het gevaar dat die klant voorwaarden aangeboden krijgt die zeer nadelig voor haar of hem zijn. Wehkamp is helemaal geen postorderbedrijf, het is een valkuil voor kredieten, een bron van grondstoffen voor de SPV en haar klanten. Hoe langer de klant aan de lening vastzit en hoe hoger en onredelijker de rente is, hoe meer winst de klanten van de SPV maken. Wat het met de Nederlandse leenklant doet is kennelijk niet relevant. 

Een lezer was zo dom om een krediet van € 950 af te sluiten bij een rente van veertien procent, het juridische maximum. Wehkamp biedt een annuïteit aan van 38 maanden. Hoe hoog moet deze zijn? Precies € 31?

Met de welbekende formule komen we uit op een bedrag van € 30,70 per maand. De eerste maand wordt er veertien procent rente geheven, rekening houdend met twaalf maanden die in een jaar passen. De rest gaat naar aflossing. € 30,70 is precies het bedrag waarbij er aan het einde van de looptijd € 950 is afgelost. De klant betaalt dus een procentpunt teveel rente, wat zal komen door het naar boven afronden van het maandbedrag. Het is muggeziften, maar toch is het interessant genoeg om te noemen. 

 

Ten eerse is dus er geen harde controle op die veertien procent. Een annuïteit van € 31 komt overeen met een rente van 14,70 procent, toch net meer dan de wettelijke limiet. Als die geslecht kan worden, dan wordt het voor woekeraars toch weer interessant om de grens van vijftien procent op te zoeken, enzovoort. De jaarrekening van Wehkamp meldt bijvoorbeeld dat het bedrijf de wettelijke grens van veertien procent wel respecteert, maar nadat deze gecorrigeerd is voor een 'mark up'. Hoe die weer begrenst is blijkt nergens uit. 'Ja, edelachtbare, de maximumsnelheid was 100 kilometer per uur. Maar ik hanteer een mark up van 80 procent. Mag ik mijn rijbewijs weer terug? Bedankt.'

Hebzucht
Verder is het evident dat aanbieders van krediet worstelen met de wettelijke grens. Dat duidt op een sector waar er geen sprake is van effectieve marktwerking. Want waarom is er niemand die een rente van zeven procent aanbiedt om maar iets te noemen?

Bij securitizeren is het zo dat een wanbetaler aan de SPV terugkomt in de boeken van de originator, Wehkamp in dit geval. Die moet dan een incassoprocedure starten. Uit de jaarcijfers van het moederbedrijf blijkt dat op een totaal uitstaand krediet van € 450 miljoen, er bij 3,3 procent van klanten sprake is van een achterstand. Voor een bedrag van € 100.000 is het zelfs zo dat de betalingstermijn met twaalf maanden is overschreden. De kans dat een krediet aan Wehkamp en de klanten van de SPV binnen 90 dagen wordt afgelost, is 96,7 procent. In een wereld van gratis rente is een tarief van 14,7 procent voor de leenklant dan belachelijk hoog. 

De klanten betalen dus een procent teveel. Op een portefeuille van € 450 miljoen is dat € 4,5 miljoen. Niet heel veel, daarom is dit ook een beetje muggeziften. Het is wel precies de winst over het laatste bekende boekjaar, om maar wat te noemen. De conclusie is helder: de overheid kan het kredietmaximum veel lager leggen zonder dat een fatsoenlijke aanbieder ook echt in de problemen komt. Maak er drie procent van, dan gaan de Wehkamps van de wereld dáár omheen dansen. Een lagere rente bij dezelfde maandtermijn zorgt er ook voor dat klanten sneller van de hoofdsom verlost zijn en de kans op probleemschulden kleiner wordt. Maar een krediet nemen bij een postorderbedrijf: doe het niet, u wordt als een mak schaap geslacht. Ga ofwel sparen ofwel op een andere manier lenen. Of onderdruk uw hebzucht, dat is natuurlijk nog beter, zegt de koran. Het begint allemaal met eigen verantwoordelijkheid.