Energiecommissaris Ruud Koornstra kookt zijn boeken harder dan kolencentrales het klimaat (1/2)

Sustainability congress. Klimaatminister. Nationaal Energiecommissaris. Purpose- en impact-investeringen. Waar anderen hindernissen zien, ziet Ruud Koornstra kansen. Dan krijgen we een uitzending van Tegenlicht, waarin de ‘groene ondernemer’ een uur lang in het zonnetje wordt gezet. Dit is een voorstukje, de hele aflevering staat hier.

Survival of the fittest
Groene energie, dat doe je omdat het moet, maar ook omdat Koornstra er zelf iets aan overhoudt. Dat is gewoon eerlijk. De wereld redden doe je namelijk ook uit eigenbelang en Koornstra heeft een missie die niet kleiner is dan dat. Het principe van de koopman en de dominee, losgelaten op de grootste bedreiging voor onze planeet in de geschiedenis van het heelal: klimaatverandering. Survival of the fittest, maar we fitten nu niet. Dat moeten we zien en vaak zijn juist zeer succesvolle ondernemers als Koornstra (hij is multimiljonair) de zieners, want ook een sociale ondernemer kan niet scoren zonder de blik van het roofdier, de horizon afspeurend, om de opportunities te spotten, financiële successen te boeken en het bedrijf op de kaart te zetten. De ondernemer als activist, of de activist als ondernemer? Elke dag opnieuw moet die blik op de verte zijn gericht (hier beeld invoegen van een Koornstra die naar de horizon kijkt).

Maar de kinderen. Nu is het de tijd om praktische bezwaren en gevestigde belangen te slechten. Het klimaat is hot, nu. Niemand kan de vertaalslag naar een duurzame toekomst voor onze kinderen beter maken dan een succesvol ondernemer: die weet hoe we het roer omgooien. Met technologische innovaties die kunnen helpen om de overgang naar een duurzame economie kunnen versnellen.

Wilt u nog meer clichés? Nee hè. Een uur lang Ruud Koornstra bij Tegenlicht is echt te veel van het goede. Maar kijkt u nog eens naar het fragmentje waarmee de uitzending is ingezet, helmaal aan het begin. Koornstra spreekt een groep studenten toe en is duidelijk geëmotioneerd, of zelfs boos.

Geloof het of niet, maar wij hebben een neusje voor praatjesmakers. Als volwassen mannen raar gedrag vertonen, zoals ongevraagd emoties uiten, dan is er vaak iets aan de hand. Neem die D66-wethouder ook Steenbergen. De ervaring leert dat het dan zin heeft om in de cijfertjes te wroeten.

Urgentie
Als u het bij Koornstra nog niet voelt, speelt u die tien seconden dan een paar keer achter elkaar af. ‘Als wij het niet doen, en jullie lopen voorop, wie doen het dan wel!?!?’ Dan moet er een emotie worden ingelast, een boze blik, gevolgd door stilte. Komt dat even binnen. Wie nu nog niet om is (klimaat enzo) zal het nooit snappen, de houding van de spreker links naast Koornstra spreekt boekdelen. ‘Als wij het niet doen, en jullie lopen voorop, wie doen het dan wel!?!?’ Wel, het antwoord op die vraag is niet zo moeilijk. ‘Jullie’ natuurlijk, het antwoord zat al in de vraag verscholen.

Koornstra rent ook de hele tijd in de uitzending, net als het snelle praten straalt dat respect voor de urgentie van het klimaatprobleem uit. Maar de kern van dit verhaal is dat we hier met een verkoper van gebakken lucht hebben te maken. Niks succesvolle ondernemer die tijdens een sabbatical de aarde van de ondergang gaat redden, dit is een slimme marketeer met een gat in de hand, die nog maar 47 dagen heeft voordat hij voorgoed in de uitstootkloof verdwijnt wegens hard mismanagement.

Koornstra is eigenaar van Tendris Holding BV, dat vooral bekend is geworden de LED-lamp. Hoe ziet de balans eruit? Net als overal: opklik voor groot.

Bijzonder. De twee grootste posten zitten allebei binnen het eigen vermogen en heffen elkaar op. Het agio bedraagt € 28,6 miljoen en dat is geld dat Koornstra (of iemand anders) uit eigen zak in het bedrijf heeft moeten stoppen. Leest u anders het verhaal over a.s.r. met details van de agioreserve. Die verzekeraar heeft trouwens niet gereageerd op het verzoek om een reactie, net als Tendris, maar dat terzijde. 

Revolutionair
Daaronder staat de post overige reserves, ter grootte van € 22,1 miljoen negatief. Dat wil zeggen dat er de afgelopen jaren voor dat bedrag aan verliezen is gemaakt, opgeteld. In 2015 zijn 'agio' en 'overige reserves' nog los van elkaar uitgewerkt, in het laatste jaar zijn de twee posten bij elkaar opgeteld. Maar al het geld dat in Tendris werd gestopt, is dus bijna meteen opgebrand. Kan gebeuren, als het om revolutionaire technologieën gaat. Dan mogen we ons twee dingen afvragen: hoe lang kan dat doorgaan, aanloopverliezen maken, en welke duurzame vernieuwing krijgen we daarvoor terug?

De grootste balanspost is die van de financiële vaste activa, de beleggingen in andere bedrijven. Omdat Tendris Holding een holding is, is dat logisch. Het aandelenbelang in meerdere bedrijven apart van elkaar houden is verstandig, omdat een faillissement in de ene onderneming de andere niet raakt. En bij innovatie is de kans groot dat een van de projecten niet werkt, dat moet dan geïsoleerd kunnen worden.

Uit de toelichting mogen we opmaken dat die bezittingen van € 3,3 miljoen bestaan uit leningen aan de dochterondernemingen, het belang daarin, plus nog wat andere effecten. Het gaat dan om twee deelnemingen: Lemnis, van de LED-lampen en XXimo, dat groene (?) creditcards uitgeeft. Opgeteld zijn die deelnemingen € 600.000 waard.

Cooking the books
Een belang in een bedrijf met een negatief eigen vermogen wordt op nul gewaardeerd. Dat komt omdat een negatief eigen vermogen betekent dat ergens meer schulden zijn dan bezittingen. Een belegger hoeft daar echter niet voor op te draaien, die is enkel de inleg kwijt. Het belang in Lemnis is dus € 0 waard. XXimo heeft nog een eigen vermogen van € 1,1 miljoen: daarvan is 30 procent van Koornstra en de rest van Sodexho, zijn zakenpartner.

Het valt meteen op dat 30 procent van € 1,1 miljoen geen € 600.000 is. Het lijkt op een gevalletje ‘boeken koken’. Maar laten we niet flauw doen, als een ondernemer verliezen maakt om nieuwe technologie te ontwikkelen, dan is dat het waard. Netscape bestaat ook niet meer en u leest dit vanuit een browser.

Maar wat krijgen we dan wel niet voor moois terug? Wat zit er eigenlijk in XXimo en Lemnis? Tot morgen!