Jami Dimon (JP Morgan Chase) heeft gelijk, Bitcoin is een speculatief ding en meer niet

Het ging de Amerikaanse bankier wat te ver om het 'a fraud' te noemen, de cryptocurrency in alle soorten en maten. Dat veronderstelt een bepaalde slechte opzet bij de bedenkers ervan en dat gaat wat ver. Een technologie als blockchain is hartstikke interessant en zal met de beste bedoelingen zijn bedacht. Neemt niet weg dat Bitcoin enkel een speculatieve waarde heeft en daarmee een uiterst riskante belegging vormt. 

Speculatie
Want hoe goed het allemaal ook bedoeld kan zijn, overheden die zwemmen in schulden zullen niet accepteren dat er een alternatief voor een munt komt die te verwateren is. Dus Bitcoin gaat falen, en als het niet faalt, dan zorgen overheden er wel voor dat dat gebeurt. 

Een Bitcoin wordt niet gedekt door goud of iets anders, dus de waarde is enkel afhankelijk van wat de gek ervoor geeft. De waardering komt dus voor honderd procent tot stand door speculatieve motieven, een andere grond kan er niet zijn. Sinds een maand zit de klad erin, om maar een eufemisme te gebruiken. Het koersverloop doet nu wel erg denken aan eerdere bubbels.

Het boek 'Mania's, Panics & Crashes' onderzocht vier eeuwen aan economische bubbels. Omdat de mens geen functionerend collectief geheugen heeft, maken we elke vijf tot tien jaar dezelfde fout. Daarom kunnen we koers van Bitcoin naast die van internetaandelen leggen, of die van de Dow rondom 1929. Laten we het laatste doen. Dan ontwaren we vijf fases. 

Zaagtandeffect
In fase 1 is een waarde (zoals een mandje aandelen, maar het kunnen ook tulpen zijn) normaal geprijsd en veroont de grafiek geen grote schommelingen. Dan komt er excessief optimisme, waardoor de koers ontploft. In fase twee gaan mensen vervolgens met geld meedoen dat eigenlijk ergens anders voor bedoeld is, bijvoorbeeld het vakantiegeld, of er worden leningen afgesloten. Daardoor blijft die koers verder stijgen en is er geen relatie meer met de intrinsieke waarde: enkel wat de gek ervoor geeft is van belang. 

In de derde fase is de top bereikt. Nu begint het effect dat in fase twee een stijging veroorzaakte, de andere kant op te werken. Om leningen af te lossen moeten mensen wel verkopen, desnoods met een beetje verlies. De top en de aanvankelijkje daling zitten in fase drie, pas in fase vijf is de koers naar een normaal niveau gezakt. De Dow stond in 1948 net zo hoog als in 1919. Dan hebben mensen hun les geleerd, vergeten ze die weer en maken ze na een paar jaar weer dezelfde fout. Dat veroorzaakt het zaagtandeffect in koersgrafieken van bijvoorbeeld de AEX, of de Nasdaq. 

Dan is er nog de meest interessante fase, namelijk de vierde. Hierin is al duidelijk dat bubbel aan het knappen is. Maar de koers maakt een comeback, of blijft een tijd hangen op een niveau ver onder het optimum, maar ook ver boven een redelijke waardering. De grafiek wordt duidelijk gesteund op ongeveer 3.300 punten, maar een redelijke verklaring daarvoor bestaat niet. Hier zijn er dubieuze types aan het werk, die het onvermijdelijke willen uitstellen. Denk aan een Nina Brink die helemaal aan het einde van de internet-zeepbel nog eens met een IPO komt. Of Lehman Brothers, dat ervoor zorgt dat koersen van CDO's in de zomer van 2008 nog stijgen, terwijl iedereen wacht op het einde. 

Onvermijdelijk
Bij Bitcoin is die vierde fase ook zichtbaar, alleen de vijfde nog niet. De daling is ingezet maar loopt niet gespiegeld aan de stijging in fase twee. Veel mensen kunnen er nog niet aan wennen dat het sprookje over is, zitten er met geleend geld in of verdienen op andere manieren aan Bitcoin. Denk aan een 'rapper Boef' (wat een droevigheid) die een 'cryptoschool' heeft. 

Ook worden financiële markten gestuurd door analisten die niet kunnen geloven dat hun eerdere voorspelling onjuist was. Aangezien beleggers naar dit soort analisten luisteren (anders waren ze er niet) kan een voorspelling een self fulfilling profecy worden: ook dat verlengt de duur van fase vier.

Allemaal leuk en aardig, maar die vierde fase gaat over in de vijfde en dan is het gedaan met Bitcoin. Nogmaals, het is ongetwijfeld met de beste bedoelingen opgezet en Dimon had het niet over 'a fraud' mogen hebben, daarom neemt hij het ook terug. Dat overheden besluiten het leuke project kapot te maken is de enthousiastelingen immers niet aan te rekenen. 

Dat doet niets af aan het onvermijdelijke.