Nederlandse investeringen op niveau 2008 (top), cijfers EU diffuus (minder)

Goed nieuws, over de economie, op 925 nog wel? Ja. De investeringen in Nederland zijn terug op het niveau van het maximum van vlak voor de start van de kredietcrisis. Het Europese beeld is wat somberder, want daar is zoals altijd een duidelijke fragmentatie te zien. 

Decadentie
Economische groei, wat is dat eigenlijk? Gevoelsmatig weet u dat natuurlijk wel, maar formeel gezien (zoals ze er bij het CBS over denken) is het iets ingewikkelder. De totale economie is gelijk aan de som van de consumptie, de overheidsbestedingen, de investeringen en de handelsbalans. Als de som in het ene jaar ietsje groter is dan een jaar eerder hebben we groei en zijn we allemaal blij. De groei van de som zegt echter niks over de samenstelling. 

Een grotere overheid maakt automatisch meer groei, maar als die overheid banen schept door mensen putten te laten graven om ze weer dicht te gooien, dan maakt die economische groei ons niet gelukkiger. Dat hebben we gezien bij de discussie over de economische groei dankzij de vluchtelingenindustrie. Consumptie gebeurt vaak op krediet en als het enkel een decadent karakter heeft is het ook niet iets om blij van te worden, het stokpaardje van econome Dambiso Moyo (vandaar het filmpje). 

Investeringen zijn meestal wel top, want die zorgen voor meer groei in de wat verdere toekomst, zeker als ze in de niet-financiële sector, private sector plaatsvinden. Een bedrijf dat een nieuwe fabriekshal laat bouwen zet nu bouwvakkers aan het werk, kent volgend jaar meer productie en als die winst oplevert kan die belast worden - als het allemaal zo gaat als gepland. De grafiek van de leningen van alle Europese banken aan alle Europese, niet-financiële bedrijven (dus van de bakker om de hoek tot Shell, de gele lijn) laat een teleurstellende trend zien: na 2008 is er minder krediet voor de genoemde investeringen en het opkoopprogramma van de ECB verandert daar niets aan

Duur vastgoed
Het CBS komt met deze, procentuele reeks van de investeringen in vaste activa voor Nederland. Schommelt flink, in de afgelopen twaalf maanden, maar de weg omhoog is ingezet. Hoe zit dat op de wat lagere termijn?

De investeringen bedragen nu grofweg een zesde van de economie met € 140 miljard per jaar, bijna net zoveel als de piek in 2008 (€ 142 miljard). Met de laatste maandcijfers van het CBS erbij zitten de investeringen dus op een historisch hoog niveau. Dat kan zonder meer goed nieuws voor de recente toekomst zijn. Daar moet wel bij gezegd zijn dat vastgoedinvesteringen ook onder dit kopje vallen, zoals een huis of bedrijfspand dat tegen een abject hoge waardering is opgekocht en later toch gaat in waarde gaat zakken. 

De eurozone met de twaalf landen van het eerste uur laten een vergelijkbaar beeld zien, namelijk dat de investeringen ons uit de crisis gaan laten groeien. De eurozone is nog niet op het niveau van 2008 maar daar lijken we wel te komen, het beeld met EU-landen zonder euro is optimistischer. Daar zitten we relatief arme landen bij met een tekort een kapitaal, die daarmee een logischer plek voor nieuwe investeringen zijn. 

Als Nederland boven het gemiddelde zit, dan is dat een indicatie van divergentie: eurolanden groeien niet naar elkaar toe dankzij uniform beleid maar schieten als geschrokken vissen in een aquarium alle kanten op. Hoe zit dat hier?

We normaliseren (alles in percentages) met 2008 als basisjaar. Het is een nogal diffuus beeld. De roze piek (met dal) die er voor 2008 uitspringt is IJsland. De kampioen, rechtsboven in het rood, is Ierland maar de cijfers van dat land zijn vervalst. Amerikaanse bedrijven die om fiscale redenen in Ierland zitten, worden bij de economie van de laatste opgeteld maar dat is natuurlijk onzinnig. De grote stijgers na Ierland in de grafiek (dus onder rood, zijnde blauw en zalmroze) zijn achtereenvolgens Malta en Zwitserland, andere fiscale vluchthavens: die cijfers zeggen niks over reële economische groei. 

Echte solidariteit
De grote verliezer zit rechtsonder en dat is Griekenland. De investeringen in dat land zitten op 31 procent van het maximum uit 2008 en er is geen groei zichtbaar. Een oplossing voor de recessie is de komende jaren dus niet te verwachten. Laten we voor de overzichtelijkheid een beperktere selectie maken. 

Duidelijk. Wederom geen 'convergentie', waarbij vooral de positie van Italië tegenvalt. De problemen van de Grieken waren bekend, maar er komt een moment waarop Italië gered moet worden naar het model van de Duitse eenwording. Dat wordt de echte test van Europese solidariteit en er zijn er meer die zo denken.