Ralph Hamers (ING) gaat € 3 miljoen krijgen, is veel/weinig [oneindige bonusdiscussie]

Het is alsof je honderd verse maagden naar de ontgroeningscommissie van Vindicat gooit. Een Armeense lid laat wordt van DENK. Of de barbecue eens flink opstookt bij de zomerborrel van de Partij voor de Dieren. Zet het salaris van een bankier een tandje hoger, en goedbedoelend Nederland gaat compleet loco. Maar hebben ze gelijk? Ja en nee. De ophef over de salarisverhoging van 50 procent naar € 3 miljoen per jaar voor ING-baasje Ralph Hamers doet Pavloviaans aan, maar of het allemaal zo extreem is hangt af van de voorwaarden. 

Ambtenarensalaris
Het antwoord op deze vraag laat zich raden: de RvC van de bank vergelijkt de top met die van andere banken, niet zozeer die van de eigen kantoorgenoten. Volgens president-commissaris Jeroen van der Veer krijgt de CEO van ING inderdaad te weinig: 'Ralph Hamers is Eredivisie, maar werd Jupiler League betaald.' Dat kunnen we controleren. We pakken alle banken met een balanstotaal gelijk aan of groter dan dat van ING en kijken wat mensen daar verdienen, in miljoenen euro's.

Er zitten verdraaid veel Chinese partijen tussen de grootste banken ter wereld en die zijn bepaald niet transparant. In omvang zijn ECB en FED kampioen, maar daar krijgt de top een ambtenarensalaris. 

Om een eerlijke vergelijking te kunnen trekken is het logisch om bij Takashi Omayada te beginnen. Hij is werkzaam bij een fusiegedrocht van Mitshubishi en Bank of Tokyo, met het grootste balanstotaal van banken in alle Westers-geroriënteerde landen, niet zijnde een centrale bank. Er is vrij weinig beeld van hem. 

Volgens pagina 154 van het jaarverslag van de holding krijgt hij van beide partijen een salaris, zowel een basissalaris als een bonus en daar gaat de vergelijking zo mank. Als we niet willen dat bankiers een bonus krijgen omdat dat risicovol gedrag in de hand werkt, moeten we het salaris nieuwe stijl dan vergelijken met het salaris met of zonder bonus van dat van bankiers uit andere landen? Maar in beide gevallen gaat Hamers meer verdienen dan de CEO van een Japanse instelling die bijna drie keer zo groot is als ING en bijna vier keer zo groot als de Nederlandse economie. Wat dat betreft gaat de vergelijking van Van der Veer dus niet op. De CEO van Mizuho, ook een Japanner, verdient ook veel minder dan de andere bankiers. Maar krijgt Hamers dan teveel, of Omayada (en Sato van Mizohu) te weinig?

Jami Dimon van JP Morgan Chase is de bestbetaalde bankier, met $ 28 miljoen dollar. Dat salaris is een optelsom van een basissalaris, aandelen en opties en een bonus. Het beweegt mee met de nettowinst en 'ROTCE', zijnde Return on Average Tangible Common Shareholders’ Equity. Bankiers gebruiken deze maatstaf bij de bepaling van de bonus, omdat dit getal geen onderscheid maakt tussen eigen vermogen dat intern of extern (door overnames) is opgebouwd. Het is hetzelfde als rendement op eigen vermogen, maar dan is de noemer gecorrigeerd voor goodwill. 'TBVPS' is net zoiets, tastbare boekwaarde per aandeel. 

Aandeelhouderswaarde
Het jaarverslag meldt expliciet dat de uitbetaling sterk heeft moeten correleren met aandeelhouderswaarde ('pay-for-performance'). De toename in de tastbare gemiddelde aandeelhouderswaarde sinds 2008 (zo rekenen Amerikaanse bankiers nu eenmaal) bedraag $ 61 miljard. Daarom mag Dimon zijn jaarsalaris laten opklimmen naar $ 28 miljoen per jaar. Bent u het er niet mee eens? Dan mag u uw aandeeltjes JP Morgan Chase vandaag nog dumpen. Maar waarom krijgt hij een bepaald salaris? Het jaarverslag geeft het antwoord, opklik voor groot.

Het basissalaris bedraagt $ 1,5 miljoen en dat is minder dan wat Hamers zou moeten krijgen, met een kleinere bank - zie de bovenste grafiek. Het basissalaris is bedoeld om talent aan te trekken: als er geen salaris van minimaal $ 1 miljoen wordt betaald, dan komt een Amerikaanse bankier van in de zestig gewoon zijn bed niet meer uit. Het basissalaris is op geen enkele manier variabel, bij latere tegenvallers kan er geen clawback plaatsvinden (dat betekent dat Dimon het terug moet storten). Naar de definitie van Van der Veer moeten we dit getal vergelijken met de € 3 miljoen van Hamers en dan krijgt de laatste een vorstelijk bedrag. 

Aan de andere kant: als we Dimon CEO van ING willen maken en hij valt onder het Europese bonusverbod, dan vervalt 85 procent van zijn gage waardoor hij er niet over zal peinzen om naar Amsterdam te komen. Waarschijnlijk is dat de gedachte van de Rvc van ING. Misschien is het redelijker om ING te vergelijken met Deutsche Bank, dat ook met de het Europese bonusverbod te maken heeft. Pagina 414 van het jaarverslag vertelt meer. 

De CEO van Deutsche mag € 4 miljoen per jaar meenemen en daar zit geen procentje variabele beloning in. Als het basissalaris dient als minimum om uit bed te komen, dan verdient Hamers inderdaad weinig. Nu is de variabele beloning bij Deutsche natuurlijk ook zo laag omdat de bank in zwaar weer zit. Maar het lijkt er, gezien het historische verloop, sterk op dat verminderde bonussen worden gecompenseerd met meer basissalaris en dat is lastig wenselijk te noemen. Een betere vergelijking biedt het salaris van Jean-Laurent Bonnafé van BNP Paribas.

Zijn basissalaris bedraagt € 1,5 miljoen, vergelijkbaar met dat van Hamers. Zijn verdere beloning bestaat enkel uit variabale beloning. De enorme kloof tussen Europese en Amerikaanse bankiers wordt verklaard door de Europese wens om een bonus nooit meer te laten zijn dan twee keer het basissalaris. Een Jami Dimon zou daarom lachen, maar naar Europese maatstaven is dit waar we het mee moeten doen. Volgens het persbericht van ING komt het miljoentje extra voor Hamers vooral uit aandelen en stijgt het basissalaris met twee procent. Ook dat is niet heel extreem. 

Samengevat. In vergelijking met Japanse bankiers is een salaris voor een topbankier van € 3 miljoen zeer fors, wel of geen bonus. Amerikaanse bankiers krijgen dat laatste zonder enige beperking en zo bekeken is € 3 miljoen juist weinig. Een basissalaris van € 1,5 miljoen en een even hoge bonus valt in vergelijking met andere Europese bankiers best mee (valt dus tegen voor Hamers). De genoemde salarisverhoging is niet heel extreem te noemen. 

Graaien
Een veel interessantere vraag is hoe die 'salarisverhoging' voor Hamers wordt vormgegeven en dat is nog onduidelijk. Als het opties op aandelen zijn met een extreem lage uitoefenprijs, dan is het gratis geld. Als er een bewaarplicht (en die is er) en clawback-regeling worden ingesteld (weten we niet), dan kan het een motivatie zijn om de bank op langere termijn stabiel te houden en daar is weinig tegen in te brengen, vanuit maatschappelijk oogpunt gezien. 

Zolang de voorwaarden waaronder Hamers de aandelen 'ontvangt' (dixit Van der Veer) onbekend zijn, is het niet te zeggen of hier iemand 'zijn zakken zit te vullen'/'te graaien' (dixit de gemiddelde Twitteraar). Onder alle omstandigheden is het totaalbedrag niet heel extreem, tenzij we enkel Japan als benchmark gebruiken. 

Weet u dat ook weer.