Deutsche Bank gaat naar € 48.265.939.000.000,00 met OTC-derivaten [925-risk managers' topic]

Lezersvraag, dus wij draaien. Met bruto € 42 duizend miljard aan omvang, eind 2016, was de derivatenportefeuille van Deutsche er een om 'sie' tegen te zeggen. Het is wel een risicootje, want als er al iets misgaat met maar een paar promille bij de afwikkeling is het complete eigen vermogen weggeslagen. Dat bedraagt nu ruim € 60 miljard maar de markten hebben geen vertrouwen in het voortbestaan van Deutsche Bank, een aandeeltje is met twee derde korting te koop.

Geloof het of niet, maar de derivatenpositie is weer aan het stijgen. Waar er eerder was ingezet op afbouw - door de contracten simpelweg te laten aflopen, zonder verleninging, hopende dat er niets vervelends gebeurt - is er nu weer sprake van een toename.

Is dat eigenlijk veel, zoveel derivaten? Ja. Laten we het vergelijken met het Duitse BNP (in het Duits is dat BIP). Volgens de theorie van de waardenkringloop zou het allemaal gelijke tred moeten houden. Een financieel waterhoofd ontstaat als een financiële grootheid (bijvoorbeeld de totale hoeveelheid schuld) veel harder stijgt. Omdat een derivaat over een andere grootheid wordt afgesloten (zoals een CDS over een krediet), zouden deze ook gelijke tred moeten houden. 

Het Duitse Bruttoinlandsprodukt trekken we van Eurostat, top dat dat instituut er is. Geldt ook voor de boekhoudregels IFRS, dankzij deze door de EU ingestelde regels kan de jaarrekening van de ene bank met die van de andere vergeleken worden. Laten we eens een keer iets aardigs over de EU zeggen. 

Sinds IFRS van kracht is (2005) bevat elke bancaire jaarrekening een toelichting op de derivatenpositie uitgesplitst naar bruto en netto. Dankzij een grafiek over de CDS-positie tussen 2000 en 2004 kunnen we die jaren ook extrapoleren. Die positie groeit dan met 880 procent en daar zijn ze trots op, bij Deutsche. Sinds het begin van de eeuw begint de Duitse economie te verbleken bij de derivatenpositie van Deutsche. Sinds de kredietcrisis is het risico wat afgenomen maar sinds een jaar is de weg omhoog weer gevonden. Inmiddels is de balans van Deutsche weer vijftien keer zo groot als de complete Duitse economie. 

Omdat het kan, hieronder alle pagina's met toelichtingen van Deutsche in de oude jaarrekeningen. De post 'gross notional amount' staat steeds ergens bij pagina 150 van de toelichting in de buurt. 

Is dit eigenlijk erg? Ja. Elke keer als Deutsche een derivaat afsluit, krijgen ze provisie, leuk voor het lopende jaar. Op lange termijn groeit de positie alleen tot astronomische hoogte. Als er moet worden afgewikkeld en een van de partijen kan niet leveren, dan gaat het derivaat terug de boekhouding van Deutsche in. Als er echt een nieuwe schok komt en een milde een op de duizend klanten kan niet aan de verplichting voldoen, dan is er al een schade die twee keer de marktkapitalisatie. Het is net als bij de bijbehorende schuldenberg: op korte termijn profiteren, zodat er voor de lange termijn een economische crisis onvermijdelijk wordt.

Gelukkig heeft Nederland net de handtekening gezet onder de Europese Bankenunie, waarbij de brakke banken in het ene land worden gegarandeerd door mensen in andere landen die zo dom zijn om netjes belasting te betalen. Daar gaan we vast geen spijt van krijgen.